Blisko sto spotkań, wystawy, publikacje i setki rozmów o przeszłości miasta oraz jego mieszkańców – to dorobek dziesięciu lat Klubu Poszukiwaczy Historii Niepołomic. Jubileusz obchodzony 21 października w Laboratorium Aktywności Społecznej był okazją do wspomnień i podziękowań, ale też przedstawienia planów wydania książki. Biblioteka Publiczna w Niepołomicach zaprasza mieszkańców do dzielenia się rodzinnymi archiwami, które pomogą utrwalić lokalne dzieje.
Klub Poszukiwaczy Historii Niepołomic działa od jesieni 2016 roku. Od początku skupia osoby zainteresowane przeszłością swojej małej ojczyzny: codziennym życiem dawnych mieszkańców, losami rodzin, historią miejscowych domów czy opowieściami zapisanymi w pamiętnikach i utrwalonymi na fotografiach. Przez dekadę wspólne poszukiwania pozwoliły przypomnieć wiele wspomnień oraz wydobyć z domowych zbiorów zdjęcia i pamiątki przybliżające dzieje miasta i okolic.
Uczestników jubileuszowego spotkania powitała dyrektor Biblioteki Publicznej w Niepołomicach Joanna Lebiest, zwracając uwagę na rolę Klubu w życiu kulturalnym i społecznym gminy. Wśród gości byli m.in. wiceburmistrz Miasta i Gminy Niepołomice Anna Topór oraz proboszcz Parafii pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników ks. Stanisław Mika.
W uroczystości uczestniczyli również klubowicze związani z inicjatywą od jej powstania, a także prelegenci i miłośnicy lokalnej historii, którzy przez ostatnie dziesięć lat dzielili się wiedzą, wynikami poszukiwań, rodzinnymi zbiorami i osobistymi wspomnieniami.
Dziesięć lat odkrywania lokalnych dziejów
Początki inicjatywy, jej założenia oraz najważniejsze osiągnięcia przybliżyli organizatorzy i prowadzący spotkania: Agnieszka Grab, Ewa Korabik i Paweł Pawłowski. Przygotowana na jubileusz prezentacja pokazała efekty wspólnej pracy nad zachowaniem prywatnych fotografii, dokumentów, relacji i historii mieszkańców Niepołomic oraz okolicznych miejscowości.
Szczególne miejsce w dorobku Klubu zajmuje Tadeusz Jasonek – wieloletni nauczyciel historii, regionalista, znawca przeszłości Niepołomic i współautor licznych publikacji historycznych. Jego wykłady, wiedza, autorytet oraz zaangażowanie w dokumentowanie lokalnych dziejów od lat stanowią istotne wsparcie dla działalności Klubu. Przybliżane przez niego wydarzenia pozwalają poznawać przeszłość poprzez losy konkretnych ludzi i społeczności, którą tworzyli.
Spotkania odbywają się regularnie w każdą trzecią środę miesiąca. Ich tematyka obejmuje zarówno historię Polski, jak i wydarzenia związane z Niepołomicami, miejscowe tradycje, działalność organizacji społecznych oraz dzieje poszczególnych rodzin.
W ciągu dekady zorganizowano blisko sto spotkań, a także liczne wystawy i publikacje. Towarzyszyły im setki rozmów, dzięki którym udało się uzupełnić wiedzę o mieście i zachować kolejne świadectwa jego przeszłości.
Od rodzinnych archiwów po cyfrowe formy poznawania historii
Ważną częścią działalności Klubu są prelekcje i wykłady. Ich uczestnicy poznawali m.in. zagadnienia związane z rocznicami niepodległościowymi, historią 2. Dywizjonu Pociągów Pancernych oraz wydarzeniami I i II wojny światowej. Nie brakowało tematów dotyczących kultury ludowej i miejscowych zespołów śpiewaczych, w tym „Wrzosu” i „Niepołomiczan”. Przypominano również dzieje Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Orkiestry Dętej „Lira” oraz Szczepu Harcerskiego „Puszcza”.
Osobny obszar stanowi cykl „Rodziny Niepołomickie” i wystawy poświęcone mieszkańcom, których kolejne pokolenia współtworzyły miasto. Prezentowano m.in. dzieje rodzin Wimmerów, Ślusarczyków, Pieczonków, Mazurów, Czumów i Goryckich. Rodzinne fotografie, dokumenty i przekazywane przez lata opowieści pozwalały spojrzeć na historię miejscowości z perspektywy jej mieszkańców.
Poznawanie dziedzictwa odbywało się także poza salą spotkań. Klub organizował spacery historyczne i wycieczki, w tym wyprawy śladem dawnej Drogi Królewskiej w Puszczy Niepołomickiej. Spotkania wyjazdowe prowadziły uczestników m.in. do Opactwa Sióstr Benedyktynek w Staniątkach.
Do tradycyjnych form popularyzacji przeszłości dołączyły rozwiązania cyfrowe. Portal „Dawne Niepołomice” służy jako archiwum lokalnej pamięci. Powstał również cykl filmowy „Spacer po dawnych Niepołomicach”, uzupełniony tabliczkami z kodami QR umieszczonymi na Rynku, a także historyczna ścieżka geocachingowa.
Wspólnym punktem tych przedsięwzięć jest pokazywanie, że wiedzę o przeszłości można odnaleźć zarówno w opracowaniach i dokumentach archiwalnych, jak i w domowych zbiorach, osobistych relacjach czy przechowywanych przez lata przedmiotach.
Powstanie książka. Biblioteka prosi mieszkańców o pomoc
Jubileusz przyniósł również zapowiedź dalszych działań. W związku ze zbliżającym się 80-leciem Biblioteki Publicznej w Niepołomicach planowane jest zebranie i opracowanie materiałów dotyczących tematów podejmowanych podczas klubowych spotkań. Mają one posłużyć do przygotowania publikacji książkowej podsumowującej dziesięć lat działalności Klubu.
Książka ma przypomnieć najważniejsze odkrycia, przedstawić bohaterów lokalnych opowieści i utrwalić dorobek osób zaangażowanych w badanie oraz dokumentowanie przeszłości Niepołomic. To także sposób na uporządkowanie zgromadzonych materiałów i udostępnienie ich kolejnym pokoleniom.
Biblioteka zwraca się do mieszkańców Niepołomic i okolic o pomoc w gromadzeniu oraz uzupełnianiu historycznych zbiorów. Do kontaktu zaproszone są osoby posiadające stare fotografie, dokumenty, listy, pamiętniki lub inne pamiątki związane z miastem i sąsiednimi miejscowościami. Cennym uzupełnieniem będą również rodzinne wspomnienia i relacje.
Podziękowania i wspomnienia przy jubileuszowym torcie
Podczas uroczystości podziękowano prelegentom, partnerom oraz wszystkim osobom, które przez lata współtworzyły Klub, wspierały jego przedsięwzięcia i udostępniały wiedzę oraz rodzinne zbiory. Wspomniano także zmarłych klubowiczów, przypominając ich pasję i wkład w rozwój inicjatywy.
Po części oficjalnej uczestnicy spotkali się przy jubileuszowym torcie i poczęstunku. Rozmowom przy kawie i herbacie towarzyszyły wspomnienia oraz pomysły na kolejne lata działalności. Organizatorzy podziękowali wszystkim za minioną dekadę wspólnego poznawania i pielęgnowania historii Niepołomic, zapraszając do udziału w następnych spotkaniach Klubu.