Pomnik Milenijny w Szarowie po renowacji. Zakończono pierwszy etap prac

Pomnik od ponad ćwierćwiecza przypomina o początkach Szarowa i jego związkach z historią Polski. Upływ czasu oraz oddziaływanie warunków atmosferycznych sprawiły jednak, że konieczne stało się podjęcie prac zabezpieczających. Wcześniejsza renowacja nie zapewniła monumentowi wystarczająco trwałej ochrony — zastosowane wówczas materiały i rozwiązania technologiczne nie zapobiegły dalszym uszkodzeniom.

Od jubileuszowego medalu do pomnika

Pomysł budowy monumentu pojawił się w 1998 roku, podczas przygotowań do obchodów 600-lecia Szarowa. Miał on upamiętniać zarówno jubileusz miejscowości, jak i zbliżający się rok 2000, symbolizujący wejście w nowe tysiąclecie.

Pierwszy projekt powstał na początku 1999 roku. Za jego podstawę posłużyła scena umieszczona na awersie medalu wydanego z okazji 600-lecia Szarowa, którą postanowiono odtworzyć w formie przestrzennej.

Wykonanie figur powierzono uczniom i pedagogom Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Nowym Wiśniczu. Skala zadania była dla szkoły nowym doświadczeniem. Planowana wysokość postaci przekraczała rozmiary realizowanych tam wcześniej prac, co początkowo wywoływało obawy. Ostatecznie szkolna społeczność podjęła się przygotowania rzeźb.

Na lokalizację pomnika wybrano najstarszy wiejski plac w Szarowie, przez lata skupiający życie mieszkańców. To właśnie tam znajdowały się pierwsze obiekty użyteczności publicznej, wśród nich najstarsza zapamiętana remiza strażacka. Później działał w tym miejscu również kiosk Ruchu. W 2000 roku odbyły się odsłonięcie i uroczyste poświęcenie monumentu.

Królewska para i Zbigniew z Brzezia

Jak podkreślił Adam Kociołek w publikacji na oficjalnym profilu społecznościowym Gminy Kłaj, kompozycja przedstawia wręczenie Zbigniewowi z Brzezia aktu lokacji wsi przez królową Jadwigę w obecności Władysława Jagiełły. Na cokole umieszczono słowa: „Niech wielkość i świętość będą nam przykładem”.

Jadwiga, późniejsza święta i patronka szkoły w Szarowie, przypomina o wydarzeniach, które wpłynęły na dzieje Europy Środkowo-Wschodniej. Jej małżeństwo z Jagiełłą i unia polsko-litewska otworzyły nowy etap w historii obu państw. Władczyni angażowała się również w chrystianizację Litwy, będącej ostatnim pogańskim krajem ówczesnej Europy.

Postać Władysława Jagiełły przywołuje z kolei zwycięstwo wojsk polsko-litewskich nad zakonem krzyżackim pod Grunwaldem w 1410 roku. Sukces ten umocnił pozycję Polski i Litwy wśród najważniejszych sił ówczesnej Europy.

Trzecią osobą uwiecznioną na pomniku jest Zbigniew Zadora z Brzezia, przedstawiciel rodu Zadorów. W opublikowanym przez Gminę Kłaj opisie historii monumentu wskazano, że sprawował godność marszałka wielkiego koronnego, a podczas bitwy grunwaldzkiej był zastępcą króla. Jemu i jego rodowi przypisano również zasługi w uzyskaniu zgody Jadwigi na lokację Szarowa i Dąbrowy na gruntach należących do dóbr królewskich. Trzy postacie mają przypominać o wielkości, mądrości, poświęceniu i odpowiedzialności.

W powstanie pomnika zaangażowali się mieszkańcy. Niewielki kopiec wokół monumentu usypano symbolicznie z ziemi przywiezionej z ich gospodarstw, a umieszczone na nim cegiełki fundatorów upamiętniały osoby wspierające przedsięwzięcie. Jak przypomniano we wpisie gminy, pomnik spotkał się również z uznaniem Andrzeja Wajdy, który odwiedził Szarów w 2003 roku.

Co objął pierwszy etap renowacji?

O dofinansowanie remontu do Marszałka Województwa Małopolskiego wystąpił wójt Gminy Kłaj Zbigniew Strączek. Na pierwszy etap pozyskano 10 tys. zł ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Decyzją wójta i Rady Gminy Kłaj kolejne 30 tys. zł zabezpieczono w budżecie gminy.

Dostępna kwota pozwoliła przede wszystkim na kompleksowe odnowienie cokołu oraz oczyszczenie i zabezpieczenie figur przed dalszym niszczeniem. Podczas prac uzupełniono pęknięcia i ubytki, a naprawione miejsca dopasowano kolorystycznie do pozostałych powierzchni.

Cokół otrzymał nowe granitowe płyty napisowe oraz nakrywy. Zamiast pojedynczych cegiełek fundatorów zastosowano pełne płyty kamienne z ich grawerowanym odwzorowaniem. Rozwiązanie to pozwoliło zachować informacje o osobach wspierających budowę, zwiększając jednocześnie trwałość tych elementów.

W kopiec, na czole granitowej kostki, wkomponowano kamień grunwaldzki. Ten patriotyczny akcent nawiązuje do Zbigniewa z Brzezia oraz jego udziału w bitwie pod Grunwaldem wraz z okoliczną szlachtą i mieszkańcami.

W porozumieniu z wójtem zadbano także o zachowanie milenijnego charakteru monumentu. Na nowych płytach uwzględniono upamiętnienie dawnych wójtów i sołtysów związanych z Szarowem do 2000 roku, osób szczególnie zaangażowanych w budowę pomnika oraz organizacji społecznych działających wówczas w miejscowości.

Figury czekają na dalszą konserwację

Zakończone prace poprawiły wygląd monumentu i ograniczyły ryzyko jego dalszej degradacji. To jednak pierwszy etap większego przedsięwzięcia. Choć figury zostały oczyszczone i zabezpieczone, nadal potrzebują dalszych zabiegów konserwatorskich. Ich pełne odnowienie będzie zależało od pozyskania kolejnych środków.

We wpisie opublikowanym na profilu Gminy Kłaj podziękowano wójtowi Zbigniewowi Strączkowi, Radzie Gminy z przewodniczącą Dorotą Kupiec oraz pracownikom Referatu Gospodarki Komunalnej Urzędu Gminy za zaangażowanie, zapewnienie finansowania i realizację zadania. Wyrazy wdzięczności skierowano również do wszystkich osób, które pomogły w zachowaniu tego miejsca pamięci.